Ciemna Strona Neta : Wprowadzenie

Dla każdego, kto chce, aby demokracja zwyciężyła w najbardziej wrogich i nieprawdopodobnych środowiskach, pierwsza dekada nowego tysiąclecia była naznaczona gorzkim rozczarowaniem, jeśli nie całkowitym rozczarowaniem. Pozornie nieubłagany marsz wolności, który rozpoczął się pod koniec lat osiemdziesiątych, nie tylko zatrzymał się, ale mógł zmienić jego przebieg. Wyrażenia takie jak „recesja wolności” zaczęły wyrywać się z obwodu think-tanków i wchodziły w publiczną rozmowę. W stanie cichej desperacji coraz większa liczba zachodnich polityków zaczęła przyznawać, że konsensus waszyngtoński – ten zbiór wątpliwej polityki, która niegdyś obiecała neoliberalny raj przy głębokich zniżkach – został zastąpiony przez konsensus pekiński, który szczyci się dostarczaniem szybkiego i brudnego dobrobytu, bez konieczności zawracania sobie głowy tymi nieznośnymi instytucjami demokracji. Zachód powoli odkrywa, że ​​walka o demokrację nie została wygrana w 1989 roku. Przez dwie dekady spoczywała na laurach, oczekując, że Starbucks, MTV i Google zrobią resztę dobrze. Takie laissez-faire podejście do demokratyzacji okazało się raczej bezzębne wobec odradzającego się autorytaryzmu, który po mistrzowsku dostosował się do tego nowego, wysoce zglobalizowanego świata. Dzisiejszy autorytaryzm jest odmianą przyjazną hedonizmowi i konsumpcjonizmowi, a Steve Jobs i Ashton Kutcher cieszą się znacznie większym szacunkiem niż Mao czy Che Guevara. Nic dziwnego, że Zachód pojawia się ze stratą. Podczas gdy Sowieci mogli zostać wyzwoleni przez wymachiwanie czarodziejską różdżką niebieskich dżinsów, wyśmienitymi ekspresami do kawy i tanią gumą do żucia, nie można tego zrobić w Chinach. Wszakże skąd pochodzą wszystkie te zachodnie towary. Wiele znaków, które obiecały dalszą demokratyzację zaledwie kilka lat temu, nigdy nie doszło do skutku. Tak zwane kolorowe rewolucje, które ogarnęły były Związek Radziecki w ostatniej dekadzie, przyniosły raczej niejednoznaczne wyniki. Jak na ironię,to najbardziej autorytarne z byłych republik radzieckich – Rosja, Azerbejdżan, Kazachstan –  uznały te rewolucje za najbardziej przydatne, odkrywając i łatsjąc własne luki. Białoruś, kiedyś wyróżniona przez Condoleezzę Rice jako ostatnia przyczółek tyranii w Europie, jest być może najsprytniejszym z wielu; kontynuuje swój poślizg w dziwnej formie autorytaryzmu, w którym gloryfikacja sowieckiej przeszłości przez jej despotycznego władcę łączy się z rosnącym uznaniem szybkich samochodów, drogich wakacji i egzotycznych koktajli ze strony w dużej mierze beztroskiego społeczeństwa. Wojny w Iraku i Afganistanie, które zostały rozpoczęte, jeśli w ogóle, w celu szerzenia ewangelii wolności i demokracji, straciły wiele ze swojego pierwotnego potencjału emancypacyjnego, co jeszcze bardziej zaciera granicę między „zmianą reżimu” a „promocją demokracji”. z powodu niepotrzebnych nadużyć praw człowieka w Waszyngtonie i raczej frywolnych interpretacji prawa międzynarodowego, te dwie wojny dały demokracji tak złe imię, że każdy, kto chciałby jej bronić, uważany jest za akolitę Dicka Cheneya, szalonego idealistę, lub obu. Łatwo więc zapomnieć, choćby w celach terapeutycznych, że Zachód wciąż ma obowiązek bronić wartości demokratycznych, mówić o łamaniu praw człowieka i upominać tych, którzy nadużywają swojego urzędu i swoich obywateli. Na szczęście w XXI wieku nie ma już potrzeby promowania demokracji; nawet najwięksi sceptycy zgadzają się, że świat, w którym Rosja, Chiny i Iran przestrzegają demokratycznych norm, jest bezpieczniejszym światem. To powiedziawszy, wciąż jest bardzo mało zgody co do rodzaju metod oraz polityki, które Zachód musi realizować, aby być najbardziej skutecznym w promowaniu demokracji. Jak tak trafnie zilustrowały ostatnie dziesięciolecia, dobre intencje nie wystarczą. Nawet najszlachetniejsze próby mogą łatwo odwrócić się, w rezultacie ugruntowując autorytaryzm. Obrazy przerażającego wykorzystywania więźniów w Abu Ghraib były rezultatem, choćby pośrednio, jednego szczególnego podejścia do promowania demokracji. To nie działało dokładnie tak, jak reklamowano. Niestety, gdy neokonserwatywna wizja demokratyzacji świata została zdyskredytowana, nic nie nadawało się do wypełnienia próżni. Podczas gdy George Bush z pewnością przesadził ze swoją nadmierną retoryką wyznającą wolność, jego następca zdaje się porzucić retorykę, ducha, a także wszelkie pragnienie, by wyrazić, jak może wyglądać „postulat wolnościowy” po Busha. Ale milczenie Obamy jest czymś więcej niż tylko jego rozsądną próbą przedstawienia siebie jako anty-Busha. Najprawdopodobniej jego milczenie jest oznaką niezwykle kłopotliwej dwupartyjnej choroby: rosnącego zachodniego zmęczenia projektem promowania demokracji. Projekt cierpi nie tylko z powodu złej reklamy, ale także z głęboko zakorzenionego kryzysu intelektualnego. Odporność autorytaryzmu w miejscach takich jak Białoruś, Chiny i Iran nie jest spowodowana brakiem starań ze strony zachodnich „partnerów” o wywołanie rewolucji demokratycznej.

Niestety, większość takich zachodnich inicjatyw ucieka, zwiększając atrakcyjność wielu istniejących dyktatorów, którzy celują w zagrażaniu groźbie obcego mieszania się w swoich sprawach. Stwierdzenie, że nie ma dobrego planu radzenia sobie ze współczesnym autorytaryzmem, byłoby poważnym niedopowiedzeniem. Zachodni przywódcy, zagubieni we własnych strategiach, domagają się czegoś, co ma gwarantowaną skuteczność. Wielu z nich patrzy wstecz na najbardziej imponujący i najbardziej jednoznaczny triumf demokracji w ostatnich dziesięcioleciach: pokojowe rozwiązanie Związku Radzieckiego. Nic dziwnego – i kto może ich winić za to, że starają się wzmocnić własną pewność siebie? – mają tendencję do wyolbrzymiania własnej roli w przyspieszaniu jej upadku. W rezultacie wiele zachodnich strategii próbowano wtedy, jak przemyt kserokopiarek i faksów, ułatwienie przepływu samizdatu i wspieranie audycji radiowych przez Radio Wolna Europa i Głos Ameryki, otrzymują znacznie więcej kredytów, niż na to zasługują. Taki spóźniony triumfalizm zimnowojenny skutkuje skandalicznym błędem logicznym. Ponieważ Związek Radziecki ostatecznie upadł, zakłada się, że strategie te były niezwykle skuteczne – w rzeczywistości kluczowe dla całego przedsięwzięcia. Implikacje takiego poglądu na przyszłość promocji demokracji są ogromne, ponieważ sugerują, że duże dawki technologii informacyjnych i komunikacyjnych są śmiertelne dla najbardziej represyjnych reżimów. Wiele obecnych emocji związanych z Internetem, a zwłaszcza duże nadzieje związane z otwarciem zamkniętych społeczeństw, wynika z tak wybiórczych i czasami błędnych odczytów historii, przepisanych w celu gloryfikacji geniuszu Ronalda Reagana i zminimalizowania rola warunków strukturalnych i wewnętrznych sprzeczności sowieckiego systemu. Z tych głównie historycznych powodów Internet wzbudza tak wielu doświadczonych i wyrafinowanych decydentów, którzy naprawdę powinni wiedzieć lepiej. Oglądając je przez pryzmat zimnej wojny, obdarzają Internet niemal magicznymi właściwościami; dla nich jest to ostateczna ściągawka, która może pomóc Zachodowi w ostateczności pokonać jego autorytarnych przeciwników. Biorąc pod uwagę, że jest to jedyny promień światła w mrocznym tunelu intelektualnym promującym demokrację, zapewniona jest widoczność Internetu w przyszłym planowaniu polityki. I na pierwszy rzut oka wydaje się to świetnym pomysłem. To jak Radio Wolna Europa na sterydach. I to też jest tanie: nie trzeba płacić za drogie programowanie, nadawanie, a jeśli wszystko inne zawiedzie, propagandę. W końcu internauci mogą odkryć prawdę o okropnościach swoich reżimów, o sekretnych urokach demokracji i o nieodpartym uroku uniwersalnych praw człowieka na własną rękę, zwracając się do wyszukiwarek takich jak Google i śledząc ich bardziej politycznie zrozumiałych przyjaciół na portalach społecznościowych, takich jak Facebook. Innymi słowy, pozwól im ćwierkać, a oni będą tweetować swoją drogę do wolności. Zgodnie z tą logiką autorytaryzm staje się niezrównoważony, gdy usuwane są bariery dla swobodnego przepływu informacji. Jeśli Związek Radziecki nie byłby w stanie przetrwać plutonu pamfleterów, jak Chiny mogą przetrwać armię blogerów? Trudno się zatem dziwić, że jedynym miejscem, w którym Zachód (zwłaszcza Stany Zjednoczone) wciąż jest niezachwianie chętny do promowania demokracji, jest cyberprzestrzeń. Program wolności jest już nieobecny; Agenda Twittera jest głęboko zakorzeniona. Głęboko symboliczne jest, że jedynym poważnym przemówieniem na temat wolności udzielonym przez starszego członka administracji Obamy było przemówienie Hillary Clinton na temat wolności Internetu w styczniu 2010 r. Wygląda to na bezpieczny zakład: nawet jeśli Internet nie będzie sprowadzał demokracji do Chin lub Iranu, wciąż może sprawić, że administracja Obamy wydaje się mieć najbardziej zaawansowany technologicznie zespół polityki zagranicznej w historii. Najlepsi i najzdolniejsi są teraz również najmądrzejszymi. Google Doctrine – entuzjastyczna wiara w wyzwalającą siłę technologii, której towarzyszy nieodparta chęć pozyskania nowych firm z Doliny Krzemowej w globalnej walce o wolność – jest coraz popularniejsza dla wielu decydentów. W rzeczywistości wiele z nich jest tak optymistycznie nastawionych do rewolucyjnego potencjału Internetu, jak ich koledzy z sektora korporacyjnego byli pod koniec lat 90-tych. Co może tu pójść nie tak? Jak się okazuje, sporo. Po pęknięciu bańki mają niewiele śmiertelnych konsekwencji; z drugiej strony bańki demokratyczne mogą łatwo doprowadzić do rzezi.

Idea, że ​​Internet faworyzuje uciskanych, a nie ciemiężców, jest nękana przez to, co nazywam cyber-utopizmem: naiwną wiarę w emancypacyjny charakter komunikacji internetowej, która opiera się na upartej odmowie uznania jej wady. Wynika to z oszołomionego cyfrowego zapału lat 90., kiedy to byli hippisi, w tym czasie zamieszkujący jedne z najbardziej prestiżowych uniwersytetów na świecie, kontynuowali kłótnię, aby udowodnić, że Internet może dostarczyć to, czego nie było w latach 60. XX wieku: zwiększyć demokratyczne uczestnictwo, wywołanie odrodzenia konających społeczności, wzmocnienie życia stowarzyszeniowego i służenie jako pomost od samej gry w kręgle do wspólnego blogowania. A jeśli działa w Seattle, musi również działać w Szanghaju. Cyber-utopijni ambitnie postanowili zbudować nową i ulepszoną Organizację Narodów Zjednoczonych, by skończyć z cyfrowym Cirque du Soleil. Nawet jeśli to prawda – i to jest gigantyczne „jeśli” – ich teorie okazały się trudne do dostosowania do nie-zachodnich i szczególnie niedemokratycznych kontekstów. Demokratycznie wybrane rządy w Ameryce Północnej i Europie Zachodniej mogą rzeczywiście postrzegać napędzaną przez Internet rewitalizację swoich sfer publicznych jako dobrą rzecz; logicznie, woleliby trzymać się z dala od cyfrowej piaskownicy – przynajmniej tak długo, jak długo nic nie jest nielegalne. Z drugiej strony autorytety rządowe włożyły tyle wysiłku w powstrzymanie jakiejkolwiek formy swobodnego wyrażania opinii i swobodnego zgromadzania się, że nigdy nie będą zachowywać się w tak cywilizowany sposób. Wcześni teoretycy wpływu Internetu na politykę nie zdołali stworzyć miejsca dla państwa, nie mówiąc już o brutalnym państwie autorytarnym bez tolerancji dla rządów prawa lub odrębnych opinii. Jakakolwiek książka leżała na cyber-utopijnym stoliku nocnym na początku lat 90., z pewnością nie była to Lewiatan Hobbesa. Nie przewidując, w jaki sposób autorytarne rządy zareagują na Internet, cyber-utopiści nie przewidzieli, jak przydatne będzie to dla celów propagandowych, jak mistrzowscy dyktatorzy nauczyliby się go wykorzystywać do nadzoru i jak wyrafinowane będą nowoczesne systemy cenzury Internetu. Zamiast tego większość cyber utopistów trzymała się populistycznego wyjaśnienia, w jaki sposób technologia wzmacnia ludzi, którzy uciskani przez lata autorytarnych rządów, nieuchronnie zbuntują się, mobilizując się za pomocą wiadomości tekstowych, Facebooka, Twittera i wszelkich nowych narzędzi, które pojawią się w przyszłym roku. (Trzeba zauważyć, że ludzie lubili słuchać takich teorii.) Paradoksalnie, cyber-utopiści, odmawiając dostrzeżenia minusów nowego środowiska cyfrowego, w końcu pomniejszali rolę Internetu, odmawiając dostrzeżenia, że ​​przenika on i przekształca wszystkie dziedziny życia politycznego, a nie tylko te sprzyjające demokratyzacji. Do niedawna sam byłem odurzony cyber-utopizmem. Ten tekst jest próbą pogodzenia się z tą ideologią, a także ostrzeżeniem przed zgubnym wpływem, jaki ona wywarła i prawdopodobnie będzie miała nadal na promocję demokracji. Zachodnia obsesja na punkcie Internetu i gwarantowane wsparcie finansowe stworzyły liczne zagrożenia typowe dla tak ambitnych projektów rozwojowych. Dość przewidywalnie, wielu utalentowanych blogerów i nowych przedsiębiorców medialnych wolało pracować dla niezwykle dobrze opłacanych, ale w dużej mierze nieskutecznych projektów finansowanych ze środków zachodnich, zamiast próbować tworzyć bardziej zwinne, zrównoważone, a przede wszystkim skuteczne projekty własne. Tak więc wszystko, co zrobiliśmy – z hojnym finansowaniem z Waszyngtonu i Brukseli – wydawało się, że przyniosło rezultaty, które były dokładnym przeciwieństwem tego, czego pragnęło moje cyber-utopijne ja.

Ale to byłaby niewłaściwa lekcja wyciągnięta z tych rozczarowujących doświadczeń. Podobnie błędem byłoby, gdyby zachodni politycy po prostu odrzucili Internet jako utraconą przyczynę i przeszli do większych, ważniejszych kwestii. Taki cyfrowy defetyzm zagrałby tylko w rękach autorytarnych rządów, które byłyby niezmiernie szczęśliwe, gdyby nadal wykorzystywały go jako marchewkę (utrzymując ludność) i kij (karząc tych, którzy ośmielają się rzucić wyzwanie oficjalnej linii). Można raczej wyciągnąć wniosek, że Internet pozostanie tutaj, będzie nadal zyskiwał na znaczeniu, a ci, którzy zajmują się promocją demokracji, muszą nie tylko zmagać się z nim, ale także wymyślać mechanizmy i procedury zapewniające, że kolejna tragiczna pomyłka będzie skali Abu Ghraib, nigdy nie wydarzy się w cyberprzestrzeni. To nie jest skomplikowany scenariusz. Jak trudno jest sobie wyobrazić stronę taką jak Facebook, która nieumyślnie ujawnia prywatne informacje o działaczach w Iranie lub Chinach, pokazując rządom do tajnych powiązań między aktywistami a ich zachodnimi fundatorami? Aby być naprawdę skutecznym, Zachód musi zrobić coś więcej niż tylko oczyścić się z cyber-utopijnego uprzedzenia i przyjąć bardziej realistyczną postawę. Jeśli chodzi o konkretne kroki w celu promowania demokracji, cyber-utopijne przekonania często prowadzą do równie wadliwego podejścia, które nazywam „internetcentralizmem”. W przeciwieństwie do cyber-utopii, centrizm internetowy nie jest zbiorem przekonań; jest to raczej filozofia działania, która informuje, w jaki sposób podejmowane są decyzje, w tym decyzje dotyczące promocji demokracji i jak tworzone są strategie długoterminowe. Podczas gdy cyber utopizm określa, co należy zrobić, centryzacja Internetu określa, jak należy to robić. Internetowi centryści lubią odpowiadać na każde pytanie o zmiany demokratyczne, najpierw zmieniając je w kategoriach Internetu, a nie w kontekście, w którym zmiana ta ma nastąpić. Często są całkowicie nieświadomi wysoce politycznej natury technologii, zwłaszcza Internetu, i lubią wymyślać strategie zakładające, że logika Internetu, która w większości przypadków jest jedynym, który postrzega, będzie kształtować każde środowisko, niż przenika, a nie odwrotnie.

Podczas gdy większość utopistów jest internetowymi centrystami, ci ostatni niekoniecznie są utopistami. W rzeczywistości wielu z nich lubi myśleć o sobie jako o pragmatycznych osobach, które porzuciły wielkie teoretyzowanie o utopii w imię osiągnięcia namacalnych rezultatów. Czasami chętnie przyznają, że wspieranie, instalowanie i konsolidacja zdrowego systemu demokratycznego wymaga więcej niż bajtów. Ich realistyczne przekonania rzadko jednak rekompensują wadliwą metodologię, która nadaje priorytet narzędziu nad środowiskiem i jako taka jest głucha na subtelności i nieokreśloność społeczną, kulturową i polityczną. Internetizm jest wysoce dezorientującym lekiem; ignoruje kontekst i uwięzia polityków, którzy wierzą, że mają użytecznego i potężnego sojusznika po swojej stronie. Zepchnięty na skraj ekstremum prowadzi do pychy, arogancji i fałszywego poczucia pewności siebie, a wszystko to wzmocnione niebezpieczną iluzją ustanowienia skutecznego dowodzenia Internetem. Zbyt często jego praktykujący projektują się jako posiadający pełne opanowanie ulubionego narzędzia, traktując je jako stabilną i sfinalizowaną technologię, nieświadomi licznych sił, które nieustannie przekształcają Internet – nie wszystkie na lepsze. Traktując Internet jako stały, nie dostrzegają własnej odpowiedzialności za zachowanie swobody i stawianie czoła nieustannie potężnym pośrednikom, takim jak Google i Facebook.

Ponieważ Internet odgrywa jeszcze większą rolę w polityce obu państw autorytarnych i demokratyczne, presja, by zapomnieć o kontekście i zacząć od tego, na co pozwala Internet, będzie rosła. Jednak sam Internet nie zapewnia niczego pewnego. W rzeczywistości, jak stało się oczywiste w zbyt wielu kontekstach, wzmacnia silnych i pozbawia słabych. Nie da się umieścić Internetu w centrum przedsięwzięcia promującego demokrację, nie ryzykując sukcesu tego przedsięwzięcia.

Założenie nasze jest zatem bardzo proste: ocalić  obietnicę Internetu pomocy w walce z autorytaryzmem, ci z nas na Zachodzie, którzy wciąż dbają o przyszłość demokracji, będą musieli porzucić zarówno cyber utopizm, jak i centryzm internetowy. Obecnie zaczynamy od wadliwego zestawu założeń (cyber-utopizm) i działamy na nich przy użyciu wadliwej, a nawet okaleczonej metodologii (centryzacja Internetu). Rezultatem jest to, co nazywam Net Delusion. Taka logika, doprowadzona do skrajności, ma mieć znaczące globalne konsekwencje, które mogą zagrozić samemu projektowi promowania demokracji. To głupota, bez której Zachód mógłby się obejść. Zamiast tego będziemy musieli wybrać strategie oparte na realistycznej ocenie zagrożeń i zagrożeń stwarzanych przez Internet, a także wysoce skrupulatną i bezstronną ocenę jej obietnic oraz teorię działania, która jest bardzo wrażliwa na kontekst lokalny , jest świadomy złożonych powiązań między Internetem a resztą polityki zagranicznej, a to nie wynika z tego, na co pozwala technologia, ale z tego, czego wymaga pewne środowisko geopolityczne. W pewnym sensie poddanie się cyberutopianizmowi i centryzmowi internetowemu jest podobne do wyrażenia zgody na zawiązanie oczu z zawiązanymi oczami. Oczywiście, od czasu do czasu wciąż możemy zadawać potężne ciosy naszym autorytarnym przeciwnikom, ale generalnie jest to kiepska strategia, jeśli chcemy wygrać. Walka z autorytaryzmem jest zbyt ważna, by walczyć z dobrowolnym upośledzeniem intelektualnym, nawet jeśli ten handicap pozwala nam grać z najnowszymi fantazyjnymi gadżetami.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *